ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΩΝ

Είναι μία ασθένεια των αγγείων (Αδρομύκωση), η οποία προκαλείται από τον Αδηλομύκητα Phoma tracheiphila και προκαλεί απόφραξη των αγγείων του ξύλου με συνέπεια  να δυσχεραίνεται η απορρόφηση νερού και θρεπτικών στοιχείων από το δέντρο.
Ιδιαίτερα ευπαθή  στην ασθένεια είναι η κιτριά, η νεραντζιά, η λεμονιά,και το  περγαμόντο ενώ σπάνια επηρεάζονται η πορτοκαλιά, η μανδαρινιά και το γρέϊπ φρουτ).

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

1.  Ξηράνσεις και νεκρώσεις κλαδίσκων.

2  Σκούρος καστανός ή Μαύρος μεταχρωματισμός των αγγείων του ξύλου στον κορμό (ανοδική μορφή-αποπληξία).

3  Τεφρός χρωματισμός κλάδων (στρώμα αέρα)-πολυστιγμία από πυκνίδια.

4  Πορτοκαλί μεταχρωματισμός  των αγγείων του ξύλου στους κλαδίσκους και κλάδους .

5   Ημιπληγία (ξήρανση μέρους της κόμης των δένδρων).

6  Νέκρωση κλάδων και βραχιόνων.

7  Νέκρωση ολόκληρου του δένδρου.

8  Σύνδρομο βραδέως μαρασμού (1-2 χρόνια) ή αποπληξίας.

9  Χλώρωση, ξήρανση φύλλων, φυλλόπτωση.

Ευνοϊκές συνθήκες:

Κατάλληλη Θερμοκρασία ανάπτυξης της ασθένειας είναι  20-25 βαθμούς ^οC σε συνδυασμό με βροχοπτώσεις.
Η μεγαλύτερη εξάπλωση της ασθένειας  παρατηρείται το Φθινόπωρο και το Χειμώνα.

AΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

1.  Να γίνεται χρήση ανθεκτικών ποικιλιών.

2. Να αποφεύγουμε τον τραυματισμό των κλαδιών, των ριζών,  και του κορμού του δένδρου.

3.  Τα κλαδέματα να πραγματοποιούνται  αργά την άνοιξη και να καλύπτουμε με κατάλληλη αλοιφή τις τομές του κλαδέματος .

4.  Να γίνεται εκρίζωση και κάψιμο των άρρωστων δένδρων.

5. Βιολογική καταπολέμηση μπορεί να γίνει  με επιφυτικές ζύμες  ή βακτήρια , ενώ χημική καταπολέμιση μπορεί να γίνει με εκτέλεση 3-4 ψεκασμών από τέλη Οκτωβρίου και κάθε μήνα με χαλκούχα σκευάσματα. Οι ψεκασμοί είναι απαραίτητοι και μετά από χαλαζόπτωση ή παγετό.

6. Αφαίρεση και κάψιμο προσβεβλημένων κλάδων μαζί  με τμήμα υγιούς βλαστού .

Η ασθένεια εμφανίζεται συχνά στα εσπεριδοειδή (κομμίωση), μηλοειδή, πυρηνόκαρπα, φιστικιά, καστανιά, αμπέλι, θάμνους και ποώδη φυτά. Σε συνθήκες υψηλής υγρασίας το παθογόνο εισχωρεί και αναπτύσσεται στο κάμβιο.
Προσβάλλει συνήθως το λαιμό, τη βάση του  κορμού, τις ρίζες, τους καρπούς και λιγότερο τα φύλλα.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Η ασθένεια εμφανίζεται διάσπαρτα ή κατά μήκος των γραμμών άρδευσης.
Η προσβολή συνήθως ξεκινάει από το λαιμό ή τις κύριες ρίζες (έλκη-σήψεις).

Φλοιός:
στο φλοιό παρατηρούμε καστανό μεταχρωματισμό (φαίνεται σαν βρασμένος σε μορφή ανεστραμμένου “V”), βυθίζεται και στο τέλος σχίζεται και αποβάλλεται . Οι πληγές απλώνονται γύρω από την περιφέρεια του κορμού με την  αλλοίωση  να φτάνει εως και 80 cm σε ύψος και ώς τις κεντρικές ρίζες σε βάθος και να περιβάλλει ολόκληρο τον κορμό ή μέρος της περιφέρειας αυτού.

Κάμβιο:
Στο κάμβιο παρατηρούμε μεταχρωματισμό και νέκρωση.

Ξύλο:
Στο ξύλο παρατηρούμε μεταχρωματισμός και νέκρωση κάτω από τον αλοιωμένο φλοιό και έκκριση κόμμεος  σε σημεία του προσβεβλημένου κορμού

Φύλλα:
Τα φύλλα παίρνουν χρώμα ανοιχτό πράσινο με κίτρινα νεύρα, παρουσιάζεται καχεκτική βλάστηση, ξήρανση και  φυλλόπτωση.

Γενική όψη φυτών:
Εξασθένιση του δέντρου με συμπτώματα ημιπληγίας ή αποπληξίας.

Ευνοϊκές συνθήκες:

Ευνοείται από Θερμοκρασίες ανάλογα με το είδος του παθογόνου (ψυχρόφιλο-θερμόφιλο) και από υψηλή υγρασία εδάφους .

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

• Χρήση ανθεκτικών υποκειμένων (νεραντζιά για εσπεριδοειδή, κυδωνιά για μηλοειδή και Pistacia terebinthus για φιστικιά).
• Ο εμβολιασμός να γίνεται σε ύψος 50-70 cm και να μην φθάνουν τα μολύσματα από το έδαφος στον κορμό και τους κλάδους των εμβολίων
• Φύτευση υγιών δένδρων στο δενδροκομείο σε βάθος  ίδιο με το βάθος που ήταν και στο φυτώριο.
• Επάλειψη του κορμού με βορδιγάλειο πάστα (αργά το φθινόπωρο ή νωρίς την άνοιξη)  σε ύψος ένα μέτρο από το έδαφος και σε βάθος λίγο κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.
• Αποφυγή επαφής του νερού αρδεύσεως με τον κορμό των δένδρων, καλή αποστράγγιση του δενδροκομείο  ,αποφυγή συχνών ποτισμάτων και αποφυγή διατηρήσεως υπερβολικής υγρασίας στο έδαφος.
• Εκρίζωση και απομάκρυνση των ξερών ή έντονα μολυσμένων δένδρων από το δενδροκομείο.
• Στα αρχικά στάδια της ασθένειας αφαίρεση και κάψιμο του μεταχρωματισμένου φλοιού και καμβίου μαζί με υγιή ιστό και στη συνέχεια επάλειψη των πληγών με βορδιγάλειο πάστα, .
•  Απολύμανση του νερού άρδευσης με θειϊκό χαλκό.
•  Ριζοπότισμα ή επάλειψη του κορμού με metalaxyl ή ψεκασμός του φυλλώματος με phosetyl-Al..
• Ισορροπημένη λίπανση και άρδευση.

Η ασθένεια εμφανίζεται συνήθως μετά τη συλλογή των καρπών σε συσκευαστήρια , σε αποθήκες κατά την μεταφορά και προκαλεί σοβαρές απώλειες που μπορεί να φτάσουν ακόμη και το 100% .
Προκαλεί σήψη των καρπών τόσο των εσπεριδοειδών όσο και άλλων φρούτων και λαχανικών.
Η εμφάνιση της προσβολής πάνω στα δένδρα είναι σπάνια.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Αρχικά εμφανίζεται μια υγρή, μαλακή και ελαφρά βυθισμένη κηλίδα με διάμετρο 0,5-1 cm, που καλύπτει ολόκληρο τον καρπό ταχύτατα (σε ευνοϊκές συνθήκες αναπτύσσεται με διάμετρο 2-3 εκ την ημέρα)  . Οι ιστοί γίνονται μαλακοί ενώ στην επιφάνειά τους σχηματίζεται πράσινο ή  κυανό χνούδι, το οποίο περιβάλλεται  από μία  λεπτή ζώνη λευκού μυκηλίου πλάτους 5-10 mm. Σε συνθήκες υψηλής υγρασίας ο καρπός γίνεται μαλακός και αποσυντίθεται τελείως ενώ σε συνθήκες χαμηλής υγρασίας αφυδατώνεται, συρρικνώνεται και «μουμιοποιείται». Οι προσβεβλημένοι καρποί αναδύουν οσμή μούχλας και πικρή δυσάρεστη γεύση.

Ευνοϊκές συνθήκες:

Ευνοϊκότερες θερμοκρασίες για την ανάπτυξη των μυκήτων είναι  22-24 ^οC. Όσο χαμηλότερες είναι οι θερμοκρασίες τόσο οι σήψεις επιβραδύνονται. Για παράδειγμα διατήρηση των καρπών, σε  θερμοκρασίες 4-7 ⁰C επιβραδύνει  την ανάπτυξη των σήψεων έτσι ώστε να μην υπάρχει πρακτικός κίνδυνος ζημιών.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

1. Αποφυγή συγκομιδής καρπών, όταν επικρατεί  ξηρός και ζεστός αέρας.
2.  Συλλογή καρπών τουλάχιστον 48 ώρες μετά από δυνατές βροχές .
3. Προσεκτικοί χειρισμοί των καρπών ώστε να αποφεύγονται τραυματισμοί στο φλοιό από τους οποίους εισέρχεται ο μύκητας.
4. Μείωση του αριθμού των κονιδίων που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα και τους χώρους των συσκευαστηρίων και αποθηκών με:

α) απολύμανση με διάλυμα φορμόλης 2 %, υποχλωριώδους νατρίου ή ασβεστίου ή με άλλα κατάλληλα μικροβιοκτόνα.

β) καταστοφή με παράχωμα των καρπών που απορρίπτωνται στα συσκευαστήρια και

γ) αποφυγή εγκατάλειψης των καρπών στην ύπαιθρο

5.  Απολύμανση των καρπών στα συσκευαστήρια με κατάλληλο απολυμαντικό (εμβάπτιση καρπών σε υδατικό διάλυμα μυκητοκτόνου thiabendazole, carbendazim, thiophanate methyl, benomyl, imazalil).

6.   Αποθήκευση των καρπών το συντομότερο δυνατόν σε χαμηλές θερμοκρασίες και υπό κανονικές συνθήκες αερισμού και                σχετικής υγρασίας

Αποτελεί τη περισσότερο καταστροφική οικονομικά ασθένεια των εσπεριδοειδών στην Ελλάδα.
ο ιός κατά πάσα πιθανότητα ήλθε στην Ευρώπη από την Ασία και εισήχθη στη χώρα μας από την Ισπανία. Είναι σύμπλοκο φυλών του ιού tristeza (=θλίψη). Προκαλεί καταστροφή των αγγείων του ηθμού και προκαλεί συμπτώματα λόγω αδυναμίας μετακίνησης των προϊόντων της φωτοσύνθεσης από τα φύλλα πρός τη ρίζα. Αποτελεί μεγάλη απειλή για την εσπεριδοκαλιέργεια στη χώρα μας καθώς στην Ελλάδα χρησιμοποιείται ως κύριο υποκείμενο η νεραντζιά η οποία είναι το πιό ευπαθές υποκείμενο.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ:

1.   Ο ΤΑΧΥΣ ΜΑΡΑΣΜΟΣ ή η νέκρωση των δέντρων είναι το σημαντικότερο από οικονομική άποψη σύμπτωμα  . Τα μόρια του ιού συσσωρεύονται στα κύτταρα των αγγείων του ξενιστή.

2.  Ο ΒΡΑΔΥΣ ΜΑΡΑΣΜΟΣ όπου τα δέντρα παραμένουν για αρκετά χρόνια υγιή .
Προκαλεί  σημαντική μείωση της παραγωγής.

3.  H  ΚΑΘΗΛΩΣΗ, στην οποία δεν καταστρέφεται το δένδρο αλλά σταματάει η ανάπτυξη του. Παρατηρούμε σταμάτημα της ανάπτυξης των κλαδιών και την εμφάνιση μικρών και παραμορφωμένων καρπών. Η ποιότητα του καρπού μειώνεται αισθητά.

4.  ΚΑΝΕΝΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑ,  όταν ο ιός βρίσκεται σε  λανθάνουσα μορφή, τότε δεν έχουμε συμπτώματα συμπτώματα.

Μετάδοση:

Ο ιός μεταδίδεται με τον εμβολιασμό και με έξι διαφορετικά είδη αφίδας που βρίσκονται σε φυτά εσπεριδοειδών και αναπαραγωγικό υλικό. Μεταφέρεται επίσης μηχανικά και με μοσχεύματα. Δεν μεταφέρεται με το σπόρο.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

1. Εφαρμογή καραντίνας στην  εισαγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού από περιοχές στις οποίες έχει εμφανιστεί η ασθένεια.
2. Πιστοποίηση του υλικού εμβολιασμού και η χρήση ανθεκτικού ριζικού υλικού.
3.  Χρήση  υποκείμενων με αντοχή στην ασθένεια όπως :
   -τρίπτερο
   -το Poncirus trifoliata
   -οι ποικιλίες πορτοκαλιάς Florida Sweet Seedling, Parson Brown, Caipera, Pineaplle, Hamlin.
   -η ποικιλία Cleopatra της μανταρινιάς.
4. Η πρόκληση τεχνητής μόλυνσης των δένδρων με ήπιες φυλές του ιού δείχνει να έχει αποτέλεσμα ως προς την προστασία των δένδρων  από τις  φυλές του ιού που είναι καταστροφικές.