Εγκατάσταση οπωρώνα: Ποιές οι κατάλληλες συνθήκες;

Η εγκατάσταση ενός οπωρώνα πρέπει να γίνει με ιδιαίτερη προσοχή διότι αποτελεί  μια πολυετή επένδυση υψηλού κόστους και οποιοδήποτε λάθος θα έχει αρνητικές επιπτώσεις ως προς την απόδοση της.
Παράγοντες που πρέπει να προσεχθούν ιδιαίτερα είναι η θέση εγκατάστασης του οπωρώνα και η κατάλληλη επιλογή δενδριλίων, εμβολίου και υποκειμένου.

ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΣΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΟΠΩΡΩΝΑ.

 

Το που θα εγκατασταθεί ένας οπωρώνας εξαρτάται από τις κλιματολογικές συνθήκες , την καταλληλότητα του εδάφους τις κοινωνικές συνθήκες και τις οικονομικές δυνατότητες μιας περιοχής.

 

Πως επηρεάζουν οι κλιματολογικές συνθήκες την επιλογή της θέσης εγκατάστασης του οπωρώνα:

Θερμοκρασία.

Όπως όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί έτσι και τα φυτά ζουν σε ένα συγκεκριμένο θερμοκρασιακό εύρος. Γι'αυτό πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στις επιδράσεις τόσο του παγετού όσο και των υψηλών θερμοκρασιών.
Ο παγετός προκαλεί ζημιές στους καρπούς, στους οφθαλμούς, στη νεαρή βλάστηση, στα φύλλα , στα άνθη και ανάλογα με το βαθμό παγετοπληξίας και το βαθμό αντοχής του φυτού μπορεί να καταστραφεί μεγάλο μέρος του ή ακόμη  και ολόκληρο και να μειωθεί ή να καταστραφεί η παραγωγή.
Οι υψηλές θερμοκρασίες (σε συνδυασμό με έντονη ηλιοφάνεια) μπορεί να προκαλέσουν εγκαύματα στα φύλλα, στους καρπούς, στον κορμό και στους βλαστούς του φυτού.

Βροχοπτώσεις-υγρασία εδάφους

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να ελέγχουμε πριν την εγκατάσταση του οπωρώνα είναι η ύπαρξη νερού για άρδευση διότι έλλειψη εδαφικής υγρασίας προκαλεί συρρίκνωση των καρπών, κιτρίνισμα των φύλλων και πτώση τους.
Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι πότισμα ελιάς κατά την διάρκεια του καλοκαιριού αυξάνει κατά 30% την απόδοση σε λάδι ενώ έντονες βροχοπτώσεις κατά τη διάρκεια της ωρίμανσης των καρπών της κερασιάς προκαλούν σχίσιμο τους.

Ηλιοφάνεια

Η ηλιοφάνεια ευνοεί την καρπόδεση, την επιτάχυνση της καρποφορίας και την παραγωγή καρπών μεγάλου μεγέθους.
Είναι επίσης απαραίτητη για την δημιουργία του κόκκινου επιχρώματος των καρπών.
Επειδή στη χώρα μας πρόβλημα ηλιοφάνειας δεν έχουμε, πρέπει να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στα εξής:
1. Στο κλάδεμα το οποίο πρέπει να γίνεται με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ο ηλιασμός ολόκληρης της κόμης.
2. Στην κατεύθυνση της φύτευσης η οποία πρέπει να ακολουθεί την κατεύθυνση βορά -νότου.
3. Στην πυκνότητα της φύτευσης η οποία πρέπει να είναι τέτοια ώστε η απόσταση μεταξύ των σειρών να είναι ίση με το ύψος των δένδρων.

Άνεμος

Ο δυνατός άνεμος προκαλεί προβλήματα στη δενδροκαλλιέργεια όπως :
1. Εμποδίζει την πραγματοποίηση ψεκασμών.
2.Προκαλεί μάρανση των φύλλων εξ'αιτίας της έντονης διαπνοής .
3. Προκαλεί πτώση των ανθέων, σχίσιμο των φύλλων και σπάσιμο των βλαστών. Σε περίοδο καρποφορίας οι καρποί χτυπιούνται μεταξύ τους ή πέφτουν στο έδαφος, με αποτέλεσμα να μειώνεται η ποιότητα τους .
4. Δυσκολεύει την πραγματοποίηση της γονιμοποίησης.

Χαλάζι

Το χαλάζι προκαλεί σοβαρά προβλήματα στους οπωρώνες τα οποία μπορεί να είναι:
1. H πτώση των άνθεων,
2. Οι τραυματισμοί και η πτώση των καρπών,
3. H καταστροφή των φύλλων και
4. Οι πληγές στα κλαδιά με συνέπεια την προσβολή από ασθένειες και παράσιτα.

 

 

Οι παράγοντες που επηρεάζουν την καταλληλότητα εδάφους είναι οι παρακάτω :

pH

Κατάλληλο pH εδάφους για την ανάπτυξη των οπωροφόρων δένδρων είναι μεταξύ 5,5 με 6,5.
Σε υπερβολικά όξινα ή αλκαλικά εδάφη οι ρίζες των δένδρων δεν μπορούν να απορροφήσουν επαρκείς ποσότητες θρεπτικών στοιχείων διότι πολλά στοιχεία μετατρέπονται σε δυσδιάλυτα άλατα ή σε πολύπλοκα ιόντα.
Όταν το pH του εδάφους που πρόκειται να εγκαταστήσουμε τον οπωρώνα μας  δεν είναι το κατάλληλο προβαίνουμε πρώτα σε βελτίωση του pH και μετά κάνουμε την φύτευση.

Αλατότητα

Πολλά δένδρα (πχ ροδακινιά, δαμασκηνιά, λεμονιά, βερικοκιά)  είναι ευαίσθητα σε υψηλή αλατότητα εδάφους, γι'αυτό πρέπει πριν την φύτευση τους να πραγματοποιείται ανάλυση εδάφους.

 

 

Μηχανική σύσταση

Τα οπωροφόρα δένδρα προτιμούν βαθιά, καλά αεριζόμενα, αμμοπηλώδη εδάφη.

Ύπαρξη οργανικής ουσίας

Η ύπαρξη οργανικής ουσίας στο έδαφος είναι απαραίτητη διότι βοηθάει στη σωστή ανάπτυξη και στην καρποφορία των δένδρων.

Το ανάγλυφο

Η εγκατάσταση ενός οπωρώνα:
1. Σε εδάφη με μικρή κλίση είναι η καλύτερη επιλογή  διότι έχουμε καλή αποστράγγιση.
2. Σε εδάφη με πολύ μεγάλη κλίση πρέπει πριν την εγκατάσταση να γίνει διαμόρφωση του εδάφους σε αναβαθμίδες ή πεζούλια.
3. Σε λοφώδεις περιοχές στις οποίες  υπάρχει κίνδυνος διάβρωσης και δυσκολία χρήσης γεωργικών μηχανημάτων για την καλλιέργεια των δένδρων η φύτευση πρέπει να γίνεται κατά τις ισοϋψείς καμπύλες.

Ύψος υδροφόρου ορίζοντα

Σε περίπτωση που ο υδροφόρος ορίζοντας είναι ψηλά πρέπει να εγκαταστήσουμε σύστημα αποστράγγισης έτσι ώστε να μην φτάνουν οι ρίζες σε αυτόν.

Προηγούμενες καλλιέργειες.

Καλύτερο έδαφος για εγκατάσταση οπωρώνα με βάση την προηγούμενη καλλιέργεια είναι τα λιβάδια και οι βοσκότοποι ενώ αμέσως μετά έρχονται οι μονοετείς καλλιέργειες.
Εδάφη που πρίν ήταν αμπέλια, παλιοί οπωρώνες και δάση είναι τα πλέον ακατάλληλα. Αυτό συμβαίνει  διότι οι προηγούμενες καλλιέργειες  έχουν εξαντλήσει τα θρεπτικά συστατικά του εδάφους σε μεγάλο βάθος και έχουν αφήσει υπολείμματα ριζών οι οποίες αφού σαπίσουν υπάρχει  κίνδυνος να μεταδώσουν ασθένειες στη νέα μας καλλιέργεια.
Επίσης λόγω της κόπωσης του εδάφους, πολλές φορές για να καλλιεργήσουμε το ίδιο είδος οπωροφόρου στον ίδιο αγρό πρέπει να κάνουμε αγρανάπαυση για χρονικό διάστημα 2-3 χρόνων.

Πως επηρεάζουν τα κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά της περιοχής την επιλογή της θέσης εγκατάστασης του οπωρώνα:

Ύπαρξη εργατικών χεριών

Επειδή στις δενδρώδεις καλλιέργειες πολλές εργασίες όπως το κλάδεμα κι η συγκομιδή των καρπών δεν μπορούν να γίνουν με χρήση μηχανημάτων, πρέπει πριν την εγκατάσταση  του οπωρώνα να ελέγξουμε την διαθεσιμότητα αλλά και το κόστος χρήσης του κατάλληλου εργατικού δυναμικού

Βιομηχανία-βιοτεχνία

Τα προϊόντα τα οποία υπόκεινται σε μεταποίηση, συσκευασία ή διατηρούνται σε ψυγεία πρέπει να βρίσκονται κοντά σε εργοστάσια μεταποίησης, σε συσκευαστήρια ή σε ψυγεία.

 

 

Οδικό δίκτυο-μεταφορές

Ο οπωρώνας θα πρέπει να βρίσκεται κοντά σε οδικές αρτηρίες τόσο για την μεταφορά των καρπών όσο και για την εύκολη πρόσβαση μηχανημάτων και γεωργικών εφοδίων που είναι απαραίτητα για τις ανάγκες της καλλιέργειας.

ΕΠΙΛΟΓΗ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΙΟΥ

Η επιλογή του υποκειμένου γίνεται με βάση την ποικιλία του εμβολίου και τα χαρακτηριστικά του εδάφους, ενώ η επιλογή του εμβολίου γίνεται με βάση τις προτιμήσεις του παραγωγού, την εμπορικότητα της ποικιλίας και τις κλιματικές συνθήκες της περιοχής.

 

ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ

Η επιλογή του σχήματος διαμόρφωσης των δένδρων εξαρτάται από τις εδαφοκλιματικές συνθήκες της περιοχής, τις προτιμήσεις του παραγωγού, το υποκείμενο που θα χρησιμοποιήσουμε και από το είδος και την ποικιλία του εμβολίου.

ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΦΥΤΕΥΣΗ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΩΝ

Τα δενδρύλια τα οποία θα επιλέξουμε πρέπει:
1. Να μην είναι προσβεβλημένα από εχθρούς και ασθένειες.
2. Να έχουν καλή ανάπτυξη με ριζικό σύστημα πλούσιο σε διακλαδώσεις και ίσια πασσαλώδη ρίζα.
3. Να είναι μικρής ηλικίας (να μην έχουν μείνει πολύ καιρό στο φυτώριο μετά τον εμβολιασμό).

Ως προς τη μεταχείρηση τους θα πρέπει:
1. Nα γίνεται με προσοχή η εξαγωγή τους στο φυτώριο για να μην καταστρέφεται η ρίζα τους.
2. Μετά την εξαγωγή και μέχρι να γίνει η μεταφύτευση των δενδρυλίων δεν πρέπει να χάσουν υγρασία.

Ως προς την εποχή φύτευσης θα πρέπει:
1. Τα φυλλοβόλα φυτεύονται μετά την πτώση των φύλλων τους και πριν την εμφάνιση νέας βλάστησης δηλαδή από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη. Σε περιοχές με ήπιο χειμώνα η φύτευση καλό είναι να γίνεται το φθινόπωρο ενώ σε περιοχές με βαρύ χειμώνα την άνοιξη.
2. Τα αειθαλή σε περιοχές με ήπιο χειμώνα η φύτευση  γίνεται τις περίοδους Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ή Φεβρουαρίου-Απριλίου ενώ σε περιοχές με βαρύ χειμώνα μετά τους χειμερινούς παγετούς και πριν επικρατήσουν οι υψηλές θερμοκρασίες της άνοιξης.

Ως προς τον τρόπο φύτευσης θα πρέπει:
1. Τα φυλλοβόλα μπορούν να μεταφυτευτούν και γυμνόριζα ενώ
2. Τα αειθαλή μεταφυτεύονται πάντα με μπάλα χώματος.

Ως προς το βάθος φύτευσης θα πρέπει:
Να φυτεύουμε το δενδρύλλιο στο ίδιο βάθος που ήταν και στο φυτώριο εκτός της περίπτωσης που η περιοχή εγκατάστασης της καλλιέργειας χαρακτηρίζεται από ξηρότητα οπότε η φύτευση μπορεί να γίνει 5-10 εκ βαθύτερα.
Το εμβόλιο μένει πάντα εκτός εδάφους.

Ως προς το σχηματισμό φύτευσης σε εδάφη ομαλά με κανονική κλίση επιλέγουμε φύτευση κατά:
1. Γραμμές
Σύμφωνα με το σύστημα αυτό τα δένδρα φυτεύονται στις πλευρές ενός νοητού ορθογωνίου παραλληλογράμου. Η μαθηματική σχέση που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των δένδρων ανά στρέμμα είναι η 1000/α*β όπου α και β οι πλευρές του παραλληλογράμου.
2 Ρόμβους
Σύμφωνα με το σύστημα αυτό τα δένδρα φυτεύονται στις κορυφές ενός ισόπλευρου τριγώνου. Με τον τρόπο αυτό τα δέντρα της μιας σειράς βρίσκονται στα κενά της προηγούμενης και της επόμενης. Η μαθηματική σχέση που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των δένδρων ανά στρέμμα είναι η 1000/(0,86*α2 )όπου α  η πλευρά του τριγώνου.
3. Τετράγωνα
Σύμφωνα με το σύστημα αυτό τα δένδρα φυτεύονται στις πλευρές ενός νοητού τετραγώνου. Η μαθηματική σχέση που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των δένδρων ανά στρέμμα είναι η 1000/α2  όπου α  η πλευρά του τετραγώνου.