Οι κοινωνικές απαιτήσεις που οδηγούν στην εξέλιξη της αγοράς τροφίμων, συνδυάζοντας οικονομική προσιτότητα, βιωσιμότητα και ευκολία.
Η ζήτηση γαλακτοκομικών προϊόντων, ιδίως για το τυρί, αναμένεται να συνεχιστεί, οδηγώντας σε υψηλότερη παραγωγή γάλακτος στην ΕΕ για το 2019-30. Παράλληλα, το ξέσπασμα της αφρικανικής πανώλης των χοίρων στην Ασία θα συνεχίσει να επηρεάζει την παγκόσμια αγορά κρέατος και τις εμπορικές ροές. Αυτές είναι μόνο μερικές από τις προβλέψεις της γεωργικής προοπτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την έκθεση 2019-30 που δημοσιεύθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 2019 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Οι προσδοκίες των καταναλωτών και των πολιτών θα συνεχίσουν να διαμορφώνουν τις εξελίξεις στην αγορά τροφίμων, επηρεάζοντας την υγεία, την καλή μεταχείριση των ζώων, την αλλαγή του κλίματος και τις περιβαλλοντικές ανησυχίες καθώς και την ευκολία και την οικονομική προσιτότητα. Για παράδειγμα, το 2019, οι σημαντικότεροι παράγοντες για τους καταναλωτές της ΕΕ κατά την αγορά τροφίμων περιλαμβάνουν το κόστος, την ασφάλεια των τροφίμων, την ηθική και τις πεποιθήσεις.
Αυτές οι ανησυχίες θα αποτελέσουν μια ευκαιρία για την περαιτέρω ανάπτυξη εναλλακτικών συστημάτων παραγωγής, όπως τα τοπικά, βιολογικά ή άλλα πιστοποιημένα προϊόντα, όλο και περισσότερο σε ζήτηση. Ωστόσο, όπως τονίζεται στην έκθεση, οι προσδοκίες των καταναλωτών μπορεί να είναι αντιφατικές. Ο πολυάσχολος τρόπος ζωής ευνοεί την αύξηση των έτοιμων γευμάτων, και των σνακ, τα οποία δεν είναι πάντοτε συμβατά με τους παράγοντες που περιγράφονται παραπάνω.
Σύμφωνα με την έκθεση, η παγκόσμια κατανάλωση τροφής κατά κεφαλή αυξάνεται καθώς και η αυτάρκεια σε ορισμένα μέρη του κόσμου. Αυτό θα έχει αντίκτυπο στο παγκόσμιο εμπόριο και θα προσφέρει ευκαιρίες σε ορισμένες αγορές γεωργικών προϊόντων της ΕΕ, ενώ παράλληλα θα δημιουργήσει αύξηση του ανταγωνισμού για τους άλλους. Για παράδειγμα, η έκθεση προβλέπει αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης σιτηρών, με αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής σιτηρών στην ΕΕ, παρά τον αυξημένο ανταγωνισμό της Μαύρης Θάλασσας.
Η συνολική γεωργική γη αναμένεται να μειωθεί στην ΕΕ κατά την περίοδο των προβλέψεων, φθάνοντας τα 178,3 εκατομμύρια εκτάρια το 2030. Αντίθετα, η έκταση που χρησιμοποιείται για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, τις ζωοτροφές και τους ελαιούχους σπόρους αναμένεται να αυξηθεί κατά 46%, 2% και 1% σε σύγκριση με το 2020.
Φέτος, η έκθεση για τις γεωργικές προοπτικές της ΕΕ παρέχει ένα σενάριο σχετικά με τον αντίκτυπο της μετατόπισης των πρωτεϊνών στη διατροφή της ΕΕ κατά τα επόμενα δέκα χρόνια. Υποθέτοντας μια σημαντική αύξηση των εναλλακτικών φυτικών τροφών, εξετάζει τις επιπτώσεις στις αγορές κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων, στις αγορές καλλιεργειών και στο περιβάλλον. Αυτή η μετατόπιση θα μπορούσε να οδηγήσει σε πτώση των τιμών παραγωγού κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων, αυξάνοντας την ανταγωνιστικότητα του τομέα στις παγκόσμιες αγορές. Όσον αφορά τις αγορές καλλιεργειών, η αυξανόμενη ζήτηση για ανθρώπινη κατανάλωση θα μπορούσε να αντισταθμίσει μόνο εν μέρει τη χαμηλότερη ζήτηση ζωοτροφών, με αποτέλεσμα τη μείωση της χρήσης γης. Η αύξηση της ζήτησης σόγιας για κατανάλωση από τον άνθρωπο θα μπορούσε να προέλθει από μια αυξημένη παραγωγή στην ΕΕ, η οποία αναμένεται να αυξηθεί κατά 5% έως το 2030. Τέλος, αυτή η μετατόπιση θα μπορούσε να έχει δυνητικά οφέλη για το κλίμα και το περιβάλλον.
Ένα άλλο προτεινόμενο σενάριο που περιλαμβάνεται στη φετινή έκθεση εξετάζει τον αντίκτυπο της μέχρι το 2030 να φθάσει το 100% του γάλακτος που παράγεται στην ΕΕ χωρίς γενετικώς τροποποιημένες ζωοτροφές . Το σενάριο αυτό θα οδηγήσει σε σταδιακή μείωση των εισαγωγών σόγιας και γευμάτων στην ΕΕ, και σε αύξηση της παραγωγής ζωοτροφών στην ΕΕ. Επιπλέον, λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας των ζωοτροφών, προβλέπεται μικρή μείωση της παραγωγής γάλακτος κατά 0,5% και της παραγωγής του βοείου κρέατος κατά 1,3% στο πλαίσιο αυτού του σεναρίου.
Ένα τρίτο σενάριο παρέχεται σε αυτή την έκδοση της μεσοπρόθεσμης έκθεσης προοπτικών: ο αντίκτυπος της εκδήλωσης αφρικανικής πανώλης των χοίρων στην Κίνα στις παγκόσμιες και στην κοινοτική αγορά κρέατος. Εξετάζονται δύο επιλογές, μια ταχύτερη ανάκαμψη, όπου η παραγωγή χοιρινού κρέατος στην Κίνα υπερβαίνει τα επίπεδα πριν από την ΑΠΧ το 2030 και μια βραδύτερη ανάκαμψη όπου η παραγωγή χοιρείου κρέατος στην Κίνα το 2030 είναι κάτω από τα επίπεδα πριν από την ΑΠΧ. Και για τα δύο σενάρια, η ζήτηση από την κινεζική εισαγωγή θα φθάσει σε επίπεδα ρεκόρ, οδηγώντας σε υψηλότερες εξαγωγές από βασικούς εξαγωγείς, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ. Αυτό θα οδηγήσει επίσης σε επέκταση της παραγωγής εκτός Κίνας τα επόμενα δύο έως τρία χρόνια. Ωστόσο, στην ΕΕ, η αύξηση της παραγωγής θα περιοριστεί από τις απαιτήσεις περιβαλλοντικής πολιτικής στα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ.
Επιπλέον, η έκθεση περιλαμβάνει επίσης προβλέψεις για περιβαλλοντικές και κλιματικές πτυχές. Για πρώτη φορά, περιλαμβάνει δείκτες που λαμβάνουν υπόψη τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου (ΑΘΚ) του συνόλου του συστήματος τροφίμων (αγροτική και τροφική αλυσίδα). Αναλύει επίσης τα αποτυπώματα άνθρακα, αζώτου, νερού και εδάφους. Η αναμενόμενη μείωση των αριθμών γαλακτοπαραγωγικών βοοειδών αναμένεται να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Από την άλλη πλευρά, οι υψηλότερες αποδόσεις και παραγωγή θα μπορούσαν να αυξήσουν τις εκπομπές αζώτου (N2O), λόγω της εφαρμογής κοπριάς στους αγρούς. Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα μοντέλα περιβαλλοντικής ανάλυσης δεν λαμβάνουν υπόψη τις συνεχιζόμενες και τις αναμενόμενες αλλαγές στις γεωργικές πρακτικές, οι συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου προβλέπεται να παραμείνουν σε συγκρίσιμο επίπεδο μέχρι το 2030.
Η έκθεση για τις γεωργικές προοπτικές της ΕΕ για το 2019-30 περιέχει όλα τα σχετικά δεδομένα της αγοράς, συνοδευόμενα από επεξήγηση των υποθέσεων και περιγραφή του μακροοικονομικού περιβάλλοντος. Οι προβολές και τα σενάρια που περιγράφονται στην έκθεση θα συζητηθούν στην ετήσια γεωργική διάσκεψη της ΕΕ που θα πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες στις 10-11 Δεκεμβρίου 2019.